Home > Thema's > Sociale zaken en Werk

Thema's

Sociale zaken en Werk

Op deze pagina:

 

 
Alleen een vrije markt in de Europese Unie is niet genoeg. Juist ook sociale Europese afspraken versterken Europa zowel economisch als politiek. Op veel vlakken blijft sociaal beleid natuurlijk een Nederlandse nationale zaak. Maar op sommige vlakken is Europees beleid nodig voor een bepaald sociaal minimumniveau.

Het Europees sociaal beleid was lange tijd vooral gericht op het functioneren en de implicaties van de interne markt.

Europa zet zich nu naast meer marktwerking en open markten óók in voor een betere bescherming van de burgers tegen de eventuele negatieve gevolgen daarvan.

Samenwerking en afstemming op Europees niveau is – en wordt – meer en meer gewenst in het licht van nieuwe sociale risico’s als gevolg van de overgang naar een kenniseconomie, vergrijzing en individualisering. Zeker in deze tijden van economische crisis.

Doelstellingen van de EU op sociaal- en werkgelegenheidsterrein zijn:
 
  • de bevordering van werkgelegenheid;
  • de verbetering van levensomstandigheden en arbeidsvoorwaarden;
  • een adequate sociale bescherming;
  • de sociale dialoog;
  • de ontwikkeling van menselijke hulpbronnen om een duurzaam hoog werkgelegenheidsniveau mogelijk te maken;
  • de bestrijding van uitsluiting.

Meer werk in een meer sociaal Europa
Een vrije arbeidsmarkt gaat hand in hand met sociaal beleid.

Het gaat om versterking van de arbeidsdeelname, houdbaarheid van sociale systemen, het realiseren van een gelijk speelveld en het faciliteren van een vrij verkeer van personen.

Concreet gaat het bijvoorbeeld over:
 
  • groei van de kwaliteit van werkgelegenheid;
  • bestrijding van discriminatie, waarborgen van sociale grondrechten, betrekkingen stimuleren tussen maatschappelijke organisaties in Europa;
  • gelijke behandeling van iedere Europese burger: gelijke kansen voor vrouwen en mannen, rechten en waardigheid van personen met een handicap;
  • pensioenen en gezondheidszorg voor ouderen, inspelen op demografische veranderingen;
  • bescherming van de werknemers, organisatie van de arbeidstijd, sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen;
  • gezondheid, hygiëne en veiligheid op het werk;
  • coördinatie van de socialezekerheidsregelingen, aanvullende pensioenregelingen, modernisering van de sociale bescherming;
  • het creëren van banen, bevordering van werkgelegenheid op lokaal niveau, sectoriële bevordering van het creëren van banen;
  • sociale dialoog op bedrijfstakniveau, raadpleging en participatie van de werknemers.

Hoe geeft de EU dit vorm?
De Europese Unie hanteert verschillende methoden om de sociale doelstellingen vorm te geven:
 
  • Europese wet- en regelgeving;
  • de Lissabonstrategie. Zie Lissabonstrategie ‘uitgelicht’;
  • sociale fondsen als het Europees Sociaal Fonds en PROGRESS. Dit laatste fonds richt zich op de versterking van de werkgelegenheid, sociale bescherming en integratie, het tegengaan van discriminatie en de verbetering van arbeidsomstandigheden;
  • de open coördinatie-methode. Volgens deze methode ontwikkelt de EU zelf geen beleid, maar wisselen lidstaten informatie en kennis uit. Zij stellen nationale actieplannen op waarin zij aangeven hoe ze deze doelstellingen denken te realiseren. Als gevolg van gezamenlijke beleidsdoelstellingen moeten lidstaten meer naar elkaar toegroeien.

Lissabonstrategie uitgelicht
Het uitgangspunt van de Lissabonstrategie is dat de EU in 2010 de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld is, die in staat is tot duurzame economische groei en hechtere sociale samenhang.

Om de meest concurrende en dynamische kenniseconomie van de wereld te zijn bepalen de Europese regeringsleiders tijdens een Europese Top in 2000 in Lissabon:
 
  • dat de arbeidsparticipatie stevig moet worden verhoogd;
  • dat veel meer geld aan onderzoek en ontwikkeling moet worden besteed.
 
Waarden
Europa is overigens niet alleen een interne markt, maar ook een waardengemeenschap. Ook daar ziet de Lissabonstrategie op. Het is goed om op Europees niveau en volgens de open methode van coördinatie met elkaar afspraken te maken over het behalen van een bepaald sociaal niveau.

Opvolger Lissabonstrategie: EU-2020
Het was al de bedoeling om de Lissabonstrategie per 2010 te herzien. Nu is er daarbij nog de economische en financiële crisis gekomen. De Lissabonstrategie wordt gezien als een belangrijke exit-strategie uit de crisis.

Over hoe dat precies vorm gaat krijgen wordt dit najaar in Brussel gesproken. Voorjaar 2010 zal de nieuwe strategie worden vastgesteld door de Europese Raad.

Voor meer info: Een nieuwe start voor de Lissabonstrategie (2005)

Hoe staat Nederland erin?
Europa is meer dan alleen een interne markt. Nederland deelt de doelstellingen van de Europese Unie: zorgen voor een goede bodem aan sociale voorzieningen voor alle Europeanen. Europa beleidt geen ‘cowboy-kapitalisme’, maar zorgt voor een sociaal minimum, voor meer rust. Tegelijkertijd blijft het merendeel van sociale zaken een nationale aangelegenheid. Nederland vindt dat een goede zaak.

Verwijzingen
Het onafhankelijke adviesorgaan voor regering en parlement de Sociaal-Economisch Raad, heeft een advies voor de nieuwe Lissabon-strategie uitgebracht. Het kabinet heeft daar een reactie op gegeven. Zie ook het nieuwsbericht hierover.

Raadsverslagen
De Europese ministers op het terrein van Werkgelegenheid, Sociaal beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken komen regelmatig bijeen tijdens de Employment, Social Policy, Health and Consumer Affairs (EPSCO)-Raad.
 
Voor verslagen en persberichten, zie: